Porady dla osób z Zespołem Aspergera
Na stronie Barbary Fowler znalazłam fragmenty książek "The Battles of Autistic Thinker" i "A
survival guide for people with Asperger Syndrome" autorstwa
Marc'a Segar (1974- 1997) Pierwsza z nich, to autobiografia
tego młodego człowieka. Druga, to poradnik dla osób
cierpiących na Zespół Aspergera, w szczególności dla
nastolatków.
Najlepiej wytłumaczy to fragment wstepu do
"przewodnika": "Prawdopodobnie moja praca
zainteresuje zaróno autystyków, jak i nie-autystyków.
Chciałbym zaznaczyć, że wiele z puktów przeze mnie
poruszanych może wydawać się oczywistych dla niektórych
ludzi, ale zupełnie obcych dla innych. Podkreślam, że nie chce
tu nikogo pouczać. Zdecydowałem się na napisanie tej książki
właśnie teraz, kiedy wrażenia moich pomyłek i poślizgnięć
w życiu wciąż są świeże. (...) Moim gównym zamierzeniem
było usprawnienie życia innych. Nie starajcie się stosować
się do moich porad na siłę.Pamiętajcie, książka ta została
napisana na podstawie moich własnych doświadczeń i to co było
dobre dla mnie nie zawsze musi być dobre dla innych". Marc
Segar uzyskał licencjat z biochemii na uniwersytecie w
Manchester. Zmarł w 1997 roku.
Zamartwianie się
- Jedną z rzeczy, w których autystycy są specjalistami,
jest zamartwianie się.
- Kłopot z zamartwianiem się polega na tym, że nie
pozwala ci to skupić się na istocie problemu i
znalezieniu rozwiązania
- Niekiedy odkrycie zabawnych stron problemu pomaga w jego
rozwiązaniu.
- Jeżeli nauczysz się śmiać z samego siebie, wiele
twoich kłopotów zniknie.
- Wiele z twoich wysiłków w życiu będzie zbyt nisko
płatne. Zauważ, że ten problem dotyczy wielu ludzi.
Mają oni zwyczaj opowiadać o tym otwarcie, żartując,
ty możesz czuć się z tym niewygodnie.
- Jeżeli będziesz próbował rozpoczać rozmowe w tym
samym tonie, wymyślał nonsensowne historie, ludzie
mogą poczuć sie urażeni i zdenerwować się.
- Wielu ludzi trzyma swoje kłopty w sobie i wydaje im
się, że są panami świata. Są też tacy, którzy
potrzebują rozmowy. Cały problem polega na tym, aby
zwrócić się do odpowiedniej grupy.
- Opowiadanie o swoich kłopotach może na początek
wzbudzić współczucie otoczenia. na dłuższą metę
ludzie zaczną się od ciebie izolować.
- Bywa, że ludzie określają cię mianem ignoranta lub
nieprzydatnego. Może to dlatego ,że nie masz
możliwości wykazania się swą inteligencją i
pomysłami. Nie dlatego, że takim jesteś.
- Okropne uczucie, jakie czasami się ma, to poczucie winy.
Jeżeli wydaje ci się. że jesteś za coś
odpowiedzialny musisz zapytaś samego siebie, czy
wiedziałeś, że zrobiłeś coś złego? Jeżeli nie
byłeś tego świadom, lub miałeś tylko jakieś blade
pojęcie - nie możesz się oskarżać. Nawet jeżeli
inni to robią. Jedyne co możesz zrobić w takiej
sytuacji to obiecać sobie, że na przyszłość
będziesz się starał tego uniknąć.
- Często powiedzenie "przepraszam" może pomóc
w zmniejszeniu poczucia winy. Ale raz wystarczy. Jeżeli
będziesz przepraszał i przepraszał to będziesz
sprawiał wrażenie nieśmiałego i bardzo wrażliwego.
- Jeżeli myślisz, że cały świat nastawiony jest
przeciwko tobie - wiedz, że to złudzenie. Każdy z nas
ma czasami takie uczucie.
- Pamiętaj, twoim hasłem powinno być DETERMINACJA.
Jeżeli czujesz, że coś powinno zostać zrobione -
zrób to.
- Jeszcze jeden problem, z którym możesz się spotkać:
osiągnięcie tylko cześci zamierzeń może wydawać ci
sią niewystarczające. Może jesteś osobą typu
"wszystko albo nic". Pamietaj, że to może
być jedna ze stron autyzmu.
Szukanie dobrych stron
Wiele sytuacji jest łatwiejszych do rozwiązania dla
inteligentnych autystyków, niż dla zwykłych ludzi.
- Autystycy są najczęściej uzdolnieni w wielu
kierunkach. Łatwo się uczą, jeżeli tego chcą i mają
odpowiednie pomoce naukowe. Zdolność ta może być
pomocna przy wyborze kariery zawodowej i czasami
wystarcza, aby wyrównać braki spowodowane
niepełnosprawnością.
- Wykazując się punktualnością, dokładnością i
wysoką jakością pracy oraz gotowością do
dotrzymywania terminów możesz zdobyć specjalne uznanie
u przełożonych.
- Niektórzy twierdzą, że szczerość może niekoniecznie
być najlepsza polityką. Ty jednak, potrafisz
powiedzieć prawde właściwym ludziom lub przemilczeć,
gdy potrzebne jest dochowanie tajemnicy.
- Twoja uczciwość też może być wielkim atrybutem.
- Na plus może też być zaliczone to, że jesteś osobą
, która odzywa się tylko wtedy, gdy jest to niezbędne
- Autystycy nie odczuwają spieć pośród personelu, nie
przeszkadza im "zagęszczona atmosfera", nie
dają sie zastraszyć lub onieśmielać tak łatwo, jak
przeciętni ludzie.
- Jeżeli chcesz, możesz starać sie o wsparcie finansowe
pomagające w przystosowaniu się do życia. Nie traktuj
tego, jak oszustwo, naciąganie. Twoje życie jest
ciężkie , zasługujesz na pomoc. Jeżeli musisz w tym
celu udać się do sądu dobrym pomysłem jest poszukanie
wsparcia psychologa - specjalisty w dziedzinie autyzmu.
Język ciała
Język ciała nie ogranicza się tylko do gestykulacji. To
również mimika twarzy, kontakt wzrokowy, ton głosu, oraz
czasami sposób ubierania się.
- Bywają ludzie, którzy odczytywanie języka ciała mają
opanowane do perfekcji, część z nas ma jednak z tym
kłopoty.
- Wielu ludzi czuje się niepewnie jeżeli chodzi o język
ciała - nawet ci, którzy są w tym kierunku uzdolnieni.
- Okazanie nieprawidłowej reakcji lub zaśmianie się w
nieodpowiednim momencie może być zawstydzające. Zdarza
się to, gdy myślisz o czymś innym niż ludzie, z
którymi rozmawiasz. Gdy taka wpadka się przytrafi,
przeproś i powiedz, że się zamyśliłeś.
- Jeżeli ktoś opowiada o czymś bardzo emocjonującym, a
ty nie okażesz właściwej reakcji to osoba ta może
się poczuć zignorowana.
- Jeżeli ktoś zwróci ci uwage, że twoja
"odpowiedź" jest niezbyt wyraźna możesz
spróbować przesadzać z gestykulacją dla podkreślenia
tego, co mówisz. Na początku będziesz miał wrażenie
sztuczności, ale z pomocą innych opanujesz
"właściwy poziom".
- Częścią "języka ciała" są uprzejmości.
Takie jak, powiedzenie jako pierwszy "dzień
dobry", "przepraszam",
"dzięki", "cześć", "jak się
masz". Poziom uprzejmości powinien być dostosowany
do towarzystwa ,w jakim się znajdujesz. Od formalnej,
sztywnej do poufałości posród rodziny i przyjaciół.
- Unikaj stawania za kimś, kto nie może cię zobaczyć.
Łatwo sie przestraszyć, gdy nagle obracając się
widzimy blisko kogoś nieznajomego, zwłaszcza, gdy jest
to osoba z gatunku wyrośniętych. Czasami jest to nie do
uniknięcia, na przykład w zatłoczonych środkach
transportu.
- Wydawać się może, że kąpiel lub branie prysznica
trzy razy w tygodniu i używanie dezodorantu bywa
uciążliwe. Pamietaj jednak, że o wiele łatwiej
rozmawia się z osobą czystą i nie "
rozsiewającą" przykrych woni. Może sią zdażyć,
że nie czujesz, że jesteś spocony.
- Jeżeli twój język ciała jest zbyt wyrazisty i
zachowujesz sie " too cool" (za bardzo
opanowany) nie możesz się spodziewać, że ludzie
wybaczą ci każde potknięcie.
- Jeżeli jesteś dorosłym człowiekiem, zwłaszcza
"z tych większych" - lepiej nie biegaj
ulicami. Nie chcesz przestraszyć przypadkowych
przechodniów. Jesteś usprawiedliwiony, gdy chcesz
złapać autobus. Gdy są to ćwiczenia, lepiej załóż
strój sportowy.
- Jeżeli spotkasz na ulicy kogoś, kogo znasz, możesz
poczuć sią niezręcznie. Czasami wystarczy
uśmiechnąć się, wymienić spojrzenie.
Kontakt wzrokowy
Utrzymanie kontaktu wzrokowego nie jest łatwe. Jak ocenić i
powiedzieć, że patrzysz zbyt intensywnie, lub nie?
- Poza rozmową, gdy nie mówisz do kogoś i nikt do
ciebie, lepiej nie patrzeć wprost na ludzi. Uczucie
bycia obserwowanym wywołuje u ludzi niepewność i
dyskomfort. Nie chcesz, by twoje zachowanie było powodem
obgadywanie cię za twoimi plecami.
- Kontrolowanie swoich spojrzeń jest trudne, ale nie
niemożliwe.
- Wskazywanie palcem na poszczególne osoby jest nietaktem.
Jeżeli już musisz, rób to dyskretnie.
Powinieneś patrzeć na rozmówcę, stosując się do
poniższych rad:
- Jeżeli patrzysz sią na rozmówce przez mniej niż 1/3
trwania rozmowy - może to oznaczać, że jesteś
nieśmiały (gdy patrzysz w dół) lub nieszczery (gdy
patrzysz w bok).
- Jeżeli patrzysz dłużej niż 2/3 rozmowy - może to
być odbierane, że albo bardzo lubisz tą osobę (gdy
patrzysz w twarz jako całość) lub też, że jesteś
agresywny (gdy cały czas patrzysz prosto w oczy).
- Kontakt wzrokowy jest różnie odbierany w
poszczególnych kulturach. Jest to szczególnie
uciążliwe dla autystyków. Może okazać się, że ten
rodzaj porozumiewania się jest zupełnie nie na miejscu.
Dobrym pomysłem jest zapoznanie się z miejscowymi
zwyczajami.
Ton głosu
Intonacja jest bardzo ważnym źródłem informacji - czy
jesteś entuzjastycznie lub sarkastycznie nastawiony do tematu,
który jest poruszany. Dajesz też do zrozumienia, czy mówisz
serio czy żartujesz, itd.
- Być może jesteś jedną z tych osób, które mówią
bardzo monotonnie, nawet o tym nie wiedząc.
- Poproś zaufaną osobę o opinię. Możesz spróbować
przesadzać z intonacją, aby podkreślić to, co masz do
powiedzenia. Na początku bedziesz miał wrażenie
sztuczności tego zachowania.
- Dobrym ćwiczeniem jest czytanie opowieści dla dzieci,
im wiekszy nacisk na intonacje tym lepiej.
- Gdy ton twojej wypowiedzi jest monotonny (nie ma
odpowiedniej melodyki) możesz sprawiać wrażenie, że
cierpisz na depresję. Jeżeli opowiadasz o czymś
ekscytujacym staraj się brzmieć jakbyś sam był tym
zainteresowany - w innym przypadku bedzie to brzmiało
dziwnie.
- Jeżeli jesteś młodym meżczyzną, właśnie
przechodzącym mutacje i twój głos sie załamuje,
pozwól mu" złamać się" do końca. Może to
brzmieć dziwnie dla ciebie z początku, ale bardzo
naturalnie dla otoczenia. Jeżeli martwisz się, jak to
skomentują rówieśnicy pamiętaj, że jest to
przejściowy problem i ich też to dotyczy.
- Na koniec, pamiętaj, że nie powinieneś mówić zbyt
głośno, ani zbyt cicho. Siła głosu powina być
dostosowana do odległości, w jakiej jest twój
rozmówca. Mów cicho, jeżeli wiadomość, ktora
przekazujesz jest tajemnicą. Szepcz, gdy inni szeptają
lub gdy ktoś śpi w tym samym pomieszczeniu.
Sposób ubierania się
Styl ubierania się też może być źródłem informacji o
tobie.
- Jeżeli ubierasz się w jaskrawe, nie współgrające
kolory, co ma oznaczać pewność siebie. prawdopodobnie
wielu straci zainteresowanie twoją osobą.
- Jeżeli założysz poszarpane jeansy, Tshirt i kurtke
nabijaną ćwiekami - to ludzia albo będą bali się
podejść do ciebie, albo będą chcieli rozmawiać o
muzyce heavy metal i klubach nocnych. To bardzo
specyficzny styl.
- Jeżeli wybierzesz proste, stonowane kolory, takie jak:
niebieski, szary, ciemny zielony, biały, czarny,
bedziesz wyglądał stylowo i "na miejscu".
Ludzie nie będą cię oceniać na podstawie tego jak
wyglądasz, lecz wedlug tego co robisz. Tego rodzaju
uwagi otoczenia szukasz. Dobrym pomysłem jest spytanie
kogoś zaufanego o opinię na temat twojego stroju.
(Pytaj tylko tych, którym ufasz).